Ania ang pipila ka mga lugpong nga akong gibalay isip hubad sa mga termino nga sagad natong masugatan sa natad sa gumaran.

gumaran = philosophy
gumaranon = philosophical
makigumaran = philosopher

pamahayag = premise
pangataposan = conclusion

pagkamao = essence
pagkamaohanon = essential
kapagkamaohan = ontology
kapagkamaohanon = ontological

kapagkawalaan = meontology
kapagkawalan-on = meontological

kapangkataposanan = eschatology
kapangkataposanon = eschatological

kapangkatuyoanan = teleology
kapangkatuyoanon = teleological

kapangkalingkawasnan = soteriology
kapangkalingkawasnon = soteriological

kapangkamatayonan = thanatology
kapangkamatayonon = thanatological

kapangpamaagihan = methodology
kapangpamaagihon = methodological

kapangkahibal-an = epistemology
kapangkahibal-anon = epistemological

kapangbathalan-an = theology
kapangbathalan-on = theological

kapangmalukpan-onan = cosmology
kapangmalukpan-onon = cosmological

kapangtagamtaman = phenomenology
kapangtagamtamanon = pheomenological

kapangkalangitnan = astrology
kapangkalangitnon = astrological

kapanghubadnan = hermeneutics
kapanghubadnon = hermeneutical

kapangkahuloganan = semantics
kapangkahuloganon = semantical

kapang-anindotan = aesthetics
kapang-anindotanon = aesthetical

kapangtawhanonan = humanities
kapangtawhanon-on = pertaining to the field of humanities

kapanglugaynanan = political science
kapanglugaynanon = pertaining to political science

kapangkaliwatnan = ethnography
kapangkaliwatnanon = ethnographical

paglaban sa pagtuo = apologetics/defense of faith
manlalaban sa pagtuo = apologist/defender of faith

pagpanghinaway = polemics
tigpanghinaway = polemicist

pagkabagad nga kasarang = potentiality
pagkamaanaa = actuality

pagkapamatarong = justification