Yuta'ng Mahanaw

Sumpaki's picture

Naa'y langyaw nga nangutana nako, ngano daw mas bansay pa ko muIninglis kaysa sa Tinagalog. "Unsaon man, kay sa lunang Bisaya man ko natawo bisa'g dili ko usa ka Bisaya," (ang tinuoray nga hinisgot kay gisulti sa Ininglis, gihubad lang kini sa Binisaya) mao kadto akong rason ngadto kaniya. Apan, galibog ang langyaw kay lagi...Filipino ra man kaha ko..? Naluoy kong gatan.aw sa langyaw nga siya gatuo sa sayop, apan ihas sa kamatuoran. Ako siyang gipasabot nga ako, dili Bisaya kay akong inahan taga Quezon ug ang iyahang kaliwat kay Tagalog. Ang akong amahan, kay usa ka langyaw ra sad, apan ang akoang pinulongang natawhan kay Binisaya.

Dinhi sa Pilipinas, walay kaliwat nga "Pilipino", daghang mga matang sa kaliwat nga nahipuyo dinhi sa atong kapupud.ang nasod. Dunay Kapangpangan, Ilokano, Aeta, Negrito, Moro, Tausug, Tagalog, Bikolano, ubp., ug ang mga kaliwat ubos sa lunkaw'ng Bisaya sama sa Ilonggo, Waray, Hiligaynon, Sugbuanon, ubp., ug ang mga lumad Bisaya sa bukid.

Sukad sa akong pagkabata, sa ikaduha'ng panu.igon sa paninugdang saringanan, nga ako nakaamgo nga lahi diay ang Filipino ug Binisaya. Ang giingon sa amoang mangtutudlo sa Filipino subject, nga Tagalog kini nag gikan ang pinulongang Filipino, dili mailhan nga saksaksinagol kining pinulongana, kay lagi, ang batadila niini ug mga pulong nga gigamit kay kasagaran sa Tagalog gikan, mao nga kining mga Tagalog dili na kinahanglan mukat.on pa og Filipino kay mao na man gud ang naandan nila sukad pa sa ilang adlaw'ng natawhan. Unsa pa man diay pulos, nganong tawgon pa'g Pilipino, maypa'g Tagalog na lang. Apan ang pinulongang Pilipino mas daghan pa tingali'g hinuwamang pulong nga nag gikan sa Kinatsila ug Ininglis kaysa sa ubang pinulongan sa tibuok kapupud.an.

Samtang ako galunkipak atubangan sa dagitabyan, nakahunahuna ko kon mupadayon pa ba kaha ko, murag natulog pa man kasagarang mga Bisaya o nauwaw lang nga mubarog ug mupadayig sa ilang gibati sa pag tamastamas aning mga Tagalog anha kanila, nga sila makaamgo nga gianam.anam na og putol ilang mga dila, gipakauwawan, ug gidaogdaog sa mga Tagalog, ug usahay aning mga langyaw. Gidungagan pa nga ang Visayas ug Mindanao gianam.anam nag tapok.an sa mga dili ingon nato nga gikan sa Luzon, sa yutang akong natawhan, inig pamisita nakog balik basin og wala na sa akong mga kaila ug silingan ang kasabot og Binisaya. Magpabilin na lang ba diay kita nga mag patamak ani nila? Mas ikalipay ko pa tingali nga mamatay nga usa ka Bisaya kaysa usa ka Pilipino.