Unsa ba kini ang Tres de Octobre? matud pa sa akong mga anak ug pag-umangkon, unsa ba ni ka importante Tay? matod pa ni Karl nga akong kamagwangan? Dong, kining maong petsa dili ninyo angay hikalimtan ug ngadto pa sa inyong mga anak o dili ba umaabot nga hinirasyon, tingali sakit nga pamalandungon apan usahay gikinahanglan... 
Sa tuig 1982 ngadto sa tuig 1983 misamot ang kalisod sa mga trabahante sa Cebu Shipyard, gani misangpot ni nga ang ilang trabaho 3 nalang ka-adlaw matag us ka semana, naglibog ang mga mamumuo kung unsa-on nila nga mag-abot ang ilang kita ilabi pa nga aduna silay mga anak nga gipatungha......
Sa mao nga panahon mibukal ang Nasudnong Unyunismo sa mga mamumu-o, nangita ug katagbawan ug mga tubag kung unsa ang angayan nga himoon sa usa ka unyon pagtabang sa ilang mga myembro niining nag kagrabe nga krisis sa hisgutanang pamu-o.........
Hangtod nga nakab-ot nila nga gikinahanglan ang pag-ilis ug unyon.....
Dinhi nagsugod ang maong mga panghitabo....
Adlaw kadtong Myerkules (Octobre 2, 1985) samtang nagpanday mi sa among gamay nga pansayan gawas sa among panimalay, nagkukabildo mi sa akong amahan, "unsa namay kahimtang sa inyong kalihokan ron tay? matod ko", "maayo raman dong, basin makasulod nami ugma kay mipsalig man ang mayor nga iya ming hatagan ug eskort aron makasulod ug aduna napoy pasalig sa pikas habig nga makasulod mi nga malinawon, matud pa ni tatay" padayon ko ug masa sa semento samtang siya maoy mesemento sa flooring sa pansayan, sa kalit miyanghag siya ug miingon nako, "taym pa dong muadto sa diay ko ilang Mario Baltazar ron kay naa mi meyteng alang ugma kung unsa ang among dad-on sa pagsud sa baradero, ug ikaw nalay tiwas ug semento anang flooring" mao kadto nga nanghimasaw siya ug nag-ilis dayon milakaw (sa tan-aw nako ato mga alas 10 na sa kabuntagon), ako usab padayon sa pagtiwas sa gibilin niyang trabaho. Hangtud nga miabot ang udto apan wa lang gihapos siya mi-uli, mga alas 3 na sa hapon miabot siya ug matud pa niya nga didto siya naniudto ilang Mario Baltazar, ako pod padong sa eskwelahan sa PAFCA.......
Octobre 3, 1985 Adlawng Hwebes, sa pagmata nako wana nako maabti ang akong tatay, matod pa ni mama roring nga misayo siya ug lakaw, gani nag-bawon to ug ilisan, bugas, buwad ug sardinas kay karon man ang adlaw nga gitakda nga musulod sila sa baraderohan (Cebu Shipyard) diin mao poy gipasalig ni anhing mayor Max Patalingjug inubanan pod sa abogado sa masigkahabig sa maong maong negosasyon, ingon pa ni mama roring nga adto sila mag-abot sa plaza duol sa simbahan sa Regla, mao to namahaw ko ug miapas nilang tatay, didto usab akong nahimamat ang akong klasmeyt nga si myrle, diin usa usab ka trabahante sa baraderohan ang iyang papa nga si anhing noy ely, nag-estorya mi kung mukoyog mokuyog ba mi, apan miingon siya nga moeykwela usa siya, mao kadto nga ako nalang ang medisisyon nga mukoyog, kay ako man siyang giingnan basin dili lang sa ko musulod sa klase ron (ako sang suportahan ang akong tatay)......
Mga ala una sa kahapunon, mihinay hinay na sila ug lakaw padulong sa back gate sa Cebu Shipyard, gikan sa plaza tadlas sa slapsi maxi, deretso so Lapu-Lapu City Central School, deretso sa Lo-oc subay sa karaang kalsada sa Caltex diin among naagian ang karaang bay nilang noy nick, rito ug ulay ybalez luyo sa kapilya sa Salvacion (Salvage), hinay hinay nga miaginod ang bagang duot sa mga mamumu-o inubanan usab sa mga ginikanan, anak, asawa, kaparyentehan ug mga taga komunidad diin misuporta sa maong kalihukan, naa usab ang nagkalin-laing sektor ug cause orriented groups diin mibati sa kalisod sa makalolooy'ng kahimtang, gani diha paman toy taga medya diin maoy mi-cover atong maong kalihukan, hangtud nga miabot gayud kami didto sa backgate sa baraderohan, adunay nahitabo nga negosasyon ug gani naa pa didto nagkampo ang mga polis sa opon aron hapsay ang pagsud sa mga mamumu-o sa baraderohan....
Sa dihang padulong na sila musulod, kalit lang gisugat sila sa nagpungasi nga bala (nga sa akong paminaw murag uwan nga nangatagak diin molagitik inig kaigo sa mga dahon) niadtong tungura kuyog nako si Allan Dungog usa usab ka mamumu-o diin didto mi sa may kalubihan du-ol niadtong daghang tanom nga aroma (tunokon nga tanom sa dagat), kalit lang lang siya mityabaw kay naigo ang iyang tiil, mao kadto nga ako dayong gihigtan sa akong panyo nga tubaw ug giagakay padulong sa usa kasakyanan diin wala mi kaila kung si kinsa kadto ug mihangyo mi nga mada siya sa ospital, mao kadto ang unang hugna sa pagpamusil nga naggikan duols sa gate diin didto ang mga tawo sa pikas unyon nagkampo, moabot ngadto sa mga 10 minutos ang pagpamusil (sa akong nakita murag estilo sa english men firing) diin mu abanti ang lima-pusil inigkahuman mupuli ang lima-pusil napod, ingon niadto kagrabe ang sitwasyon, hangtod nga mihunong ug kadiyot.
Ako dayon gipangita ang akong tatay berting, nagkita mi nga iyang gisul-ob sa may pulso ang iyang sinilas, ako siyang giingnan nga "tay palayo dinhi tay kay kuyaw kaayo" igo lang siya miingon "dong dili mahimo nga atong biyaan ang atong mga kauban ug kung magpalayo man ta kinahanglan nga kitang tanan, dili maayo nga siguroon nato ang atong kaugalingon unya sila magpabilin dinhi, lisod kaayo dong nga muka-on ta sa kadaugan nga wanato hagu-i, dili ko makaton sa kan-on nga igo lang ko nga muani ug mulung-ag wa gani ko muapil ug andam sa yuta nga pugsan ug pagpugas sa binhi mismo" nahinoklog ko sa gisulti ni tatay, sa kalinghod sa akong pangidaron didto nako matugkad kung ngano nga sa bisan pa sa mga nanglabayng panahon nga pugson siya ni mama nga dili mag-apil-apil tungod sa kakuyaw ug kapeligro sa kahimtang moingon lang siya "makaako ba unya ka ug ka-on sa dili nato hinagu-an ug imo ba ning maton" karon pa nako matugkad kung unsa gayud ang iyang ipasabot niadtong maong mga pulong.......
Sa kalit gibuak napod ang kahilom sa makabungog nga buto-buto daw uwan ang mga bala, ug dayon misingit ang akong amigo nga si andy berame "bay vic ang imong tatay naigo" wa ko makatingog ako dayong gisungsong ang mga buto-buto ug bala, akong gihakop si tatay apan pagtan-aw nako ang iyang samad naa sa wa nga bahin sa dughan, nakaingon ko Ginoo tabangi ko, gusto nako siyang alsahaon apan dili nako madaog, mao kadto si abay andy mitabang nako aron among mada si tatay ug among gisakay sa fire truck sa Lapu-Lapu (diin mao poy mipasirit namo ug tubig nga unta dili man kami ang namusil) pag-abot sa Opon district hospital DOA na si tatay berting, miabot si mama roring nga nagminatay, gani ang iyang pagtuo nga ako maoy na-igo, akong gilig-on ang akong kaugalingon ug ako siyang gi-ingnan nga "kalma lang ma ayaw kaayo palabi (nga sa ako aron dili kaayo siya malumsan sa kagu-ol), ako siya gidala ug balik sa amoa biniyaan ang akong tatay sa morge, ako usang gipahiluna si mama sa amu-a ug akong giingnan nga paabuta lang ang uban nakong mga igsoon sila nora, nono, manuel ug si marsha (nga nagtungha pa), mibalik ko sa morge diin napungot, naglibog ug kanunayng nagbalansi sa akong mga desisyon kung maayo ba o dili, hangtod nga gidala sa syudad aron didto balsamahon, miduaw ang akong mga amigo ug kauban sa PRAYER YOUTH sa Virgen de Regla Parish (Progressive Religious Association of the Youth for Enlightenment) kuyog usab si Fr. Bob Villanueva ang spiritual adviser.........
Octobre 4, 1985, mga ala una sa hapon amo na gida ang patay nga lawas ni tatay berting, ug amo ni gimartsa kuyog sa bagang duot sa mga cause oriented groups, kabos nga taga dakbayan, mamumu-o, kabatan-onan ug uban pa, gikan sa dalan sanciangko padulong sa opon diin gisugat sa mga mamumu-o sa Cebu Shipyard diha sa tiilan sa karaang mactan-mandaue bridge, ang una nakong nakit-an nga misugat mao ang akong lola nga si lola bilay (nang bali) diin mitulo ang iyang mga luha ug uban pang mga ig-agaw ug kaparyentihan ni tatay berting, dayon deretso mi sa may merkado dool sa balay sa kanhi mayor max patalingjug ug mihimo ug mga pakigpulong, pagkundenar ug paningil sa pasalig sa mayor nga way mahitabo sa maong pagsulod sa trabahante ngadto sa baderohan............
Sa pagkahuman amo nang gidala ngadto sa amoa sa Gun-ob, sa dayon anmong sulod sa amoa, nabati nako ang minatay sa akong mama roring, apan giam-aman siya ni ma'am zeny uy sa Bayan, salamat nalang pod nga naminaw si mama roring apan bisan pa, padayon gihapon niyang gihambin ang kaguol nga iyang gibati ug kini akong makita sa iyang mga mata ug inistoryahan labi na sa iyang panglihok-lihok, miabot ang uban nakong mga igsoon, miabot pod si tatay sosing ang igsoon ni mama roring nga gikan sa Rizal, Daram, Samar................
Hangtud miabot nga amo nang gilubong si tatay berting, gikanaog namo sa balay diin gipas-an sa iyang mga kaubanan nga mga mamumu-o (labi na ni nano amistoso) gikan sa among balay hangtud na ngadto sa simbahan sa Virgen sa Regla, pagkahuman sa misa, gipas-an napod sa mga mamumu-o gikan sa simbahan hangtod sa sam-ang katoliko sa may humay-humay ug didto gitunod ang akong amahan, sa kadaghan sa katawhan nga mikuyog ug misimpatiya tungod sa iyang kamatayon nga unta dili angay mahitabo...... apan dili kita ang magbuot sa atong kinabuhi dinhi sa kalibutan, tungod kay aduna man kitay gituohan nga mao ang labawng Makagagahom...... kung iya mang pagbuot wa tay mahimo....apan kung pagbuot man sa tawo....ang panahon ra maoy muhukom...... kung kanus-a wala ta kahibalo........matud pa "time will tell"....
Hinaut nga ang atong katilingban adunay kausaban, nga ang kapitalista motan-aw sa mamumu-o ug dili magpalabi sa ginansya, ug ang atong gobyerno muatiman sa mga mamumu-o sa ilang katungod, makitawhanong suholan, benipisyo ug balansi nga pagtan-aw sa presyo..........dili nato paaboton ang giingong "Arab Spring" sa ato....